W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.

"Nasze badania mogą przyczynić się do powstawania technologii, którym będziemy mogli bardziej zaufać"

O tym jak ważną rolę w rozwoju nowoczesnych technologii odgrywają badania podstawowe mówi dr hab. Bożena Woźna-Szcześniak, prof. UJD z Wydziału Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych, która jest kierownikiem zespołu badawczego realizującego projekt pn. "Nowe metody automatycznego sprawdzania poprawności otwartych wieloagentowych systemów czasu rzeczywistego" finansowanego w ramach konkursu OPUS w NCN. 

Zachęcamy do lektury rozmowy z Panią Profesor.

Czym zajmuje się Pani Profesor w ramach prowadzonej działalności naukowo-badawczej?

B. Woźna-Szcześniak: Moja działalność naukowa koncentruje się na projektowaniu i analizie algorytmów oraz opracowywaniu matematycznych metod sprawdzania poprawności systemów informatycznych. Szczególnie interesuje mnie weryfikacja modelowa, czyli metoda pozwalająca automatycznie sprawdzić, czy system komputerowy działa zgodnie z określonymi wymaganiami i czy w pewnych okolicznościach nie może dojść do niepożądanych sytuacji. Ważnym obszarem moich badań są systemy wieloagentowe, w których wiele autonomicznych jednostek, takich jak programy komputerowe, roboty czy inteligentne urządzenia, współpracuje ze sobą, wymienia informacje i podejmuje decyzje. Badam również systemy czasu rzeczywistego, w których istotne jest nie tylko to, czy określone działanie zostanie wykonane poprawnie, ale także czy nastąpi we właściwym czasie. W swoich pracach wykorzystuję logikę matematyczną oraz zaawansowane techniki algorytmiczne, aby analizować możliwe zachowania takich systemów i wykrywać potencjalne błędy już na etapie ich projektowania. Zajmuję się także opracowywaniem efektywnych algorytmów i metod obliczeniowych, znajdujących zastosowanie między innymi w sieciach telekomunikacyjnych i przetwarzaniu danych. Wspólnym celem moich badań jest poszukiwanie rozwiązań, które pozwalają lepiej rozumieć działanie złożonych systemów informatycznych, zwiększać ich niezawodność oraz skuteczniej rozwiązywać trudne problemy obliczeniowe.

Na czym będzie polegał realizowany przez Panią Profesor oraz Zespół badawczy projekt pt. „Nowe metody automatycznego sprawdzania poprawności otwartych wieloagentowych systemów czasu rzeczywistego”? Jakie zadania badawcze stoją przed Państwem?

B. Woźna-Szcześniak: Celem projektu jest opracowanie nowych metod automatycznego sprawdzania poprawności systemów, w których wiele autonomicznych jednostek współpracuje ze sobą, a ich liczba i skład mogą zmieniać się w trakcie działania. Takie systemy nazywamy otwartymi systemami wieloagentowymi, ponieważ poszczególni uczestnicy mogą do nich dołączać lub je opuszczać bez konieczności zatrzymywania całego systemu. Przykładem mogą być autonomiczne roboty pracujące w magazynie, inteligentne systemy transportowe czy sieci urządzeń zarządzających infrastrukturą miejską. Wyobraźmy sobie system sterujący ruchem pociągów, w którym kolejne pociągi pojawiają się w trakcie działania, a system musi zagwarantować, że dwa pociągi nigdy nie znajdą się jednocześnie w tym samym jednotorowym tunelu. Co więcej, odpowiednie decyzje muszą być podejmowane we właściwym czasie, ponieważ nawet prawidłowa reakcja, jeśli nastąpi zbyt późno, może prowadzić do niebezpiecznej sytuacji. Naszym zadaniem będzie opracowanie nowych modeli matematycznych, języków logicznych i algorytmów pozwalających automatycznie analizować takie systemy oraz sprawdzać, czy spełniają one wymagania dotyczące bezpieczeństwa, czasu i współdziałania poszczególnych uczestników. Szczególnym wyzwaniem jest ogromna liczba możliwych zachowań systemu, która gwałtownie rośnie wraz ze zwiększaniem liczby jego uczestników. Dlatego będziemy poszukiwać metod umożliwiających przeprowadzanie takiej analizy w sposób efektywny, bez konieczności osobnego rozpatrywania każdej możliwej sytuacji. Ważnym rezultatem projektu będzie również stworzenie narzędzia informatycznego, które pozwoli praktycznie wykorzystać opracowane metody i ocenić ich skuteczność na przykładach złożonych systemów.

W jaki sposób uzyskane przez Panią Profesor i Zespół badawczy wyniki wpłyną na rozwój nauki? Czy uzyskane efekty będą oddziaływać na codzienne funkcjonowanie człowieka i jego otoczenie?

B. Woźna-Szcześniak: Oczekujemy, że wyniki naszego projektu przyczynią się do rozwoju informatyki teoretycznej, a w szczególności metod automatycznej weryfikacji złożonych systemów informatycznych. Chcemy poszerzyć możliwości matematycznego analizowania systemów, które dynamicznie zmieniają swój skład, podejmują autonomiczne decyzje i jednocześnie muszą spełniać rygorystyczne wymagania czasowe. Opracowane przez nas modele, algorytmy i narzędzia mogą otworzyć nowe kierunki badań oraz umożliwić sprawdzanie poprawności systemów, których analiza jest obecnie bardzo trudna lub zbyt kosztowna obliczeniowo. Chociaż projekt ma charakter badań podstawowych, jego wyniki mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie w obszarach coraz silniej obecnych w naszym codziennym życiu, takich jak autonomiczny transport, robotyka, inteligentne miasta czy nowoczesne systemy przemysłowe. Warto pamiętać, że coraz więcej decyzji podejmowanych jest przez współpracujące ze sobą urządzenia i programy komputerowe, często bez bezpośredniego udziału człowieka. W takich systemach nawet niewielki błąd może prowadzić do poważnych konsekwencji, zwłaszcza gdy dotyczy transportu, energetyki lub infrastruktury krytycznej. Możliwość wykrywania potencjalnych problemów jeszcze przed uruchomieniem systemu może znacząco zwiększyć jego niezawodność i bezpieczeństwo. W dłuższej perspektywie nasze badania mogą więc przyczynić się do powstawania technologii, którym będziemy mogli bardziej zaufać, ponieważ ich poprawność będzie można nie tylko testować, ale również matematycznie weryfikować.

--------------------------------------------------------------------------

Życiorys naukowy dr hab. B. Woźnej-Szcześniak, prof. UJD:

Dr hab. Bożena Woźna-Szcześniak, prof. UJD – pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, Prodziekan ds. Kształcenia i Spraw Studenckich Wydziału Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych oraz Kierownik Katedry Matematyki i Informatyki.

Absolwentka matematyki Uniwersytetu Opolskiego. W 2003 roku uzyskała stopień doktora nauk matematycznych w zakresie informatyki w Instytucie Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, broniąc z wyróżnieniem rozprawy doktorskiej. W 2014 roku uzyskała stopień doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie informatyka na podstawie osiągnięcia naukowego pt. „Modelowanie i weryfikacja modelowa systemów wieloagentowych oraz systemów z czasem”. 

Jej zainteresowania naukowe obejmują informatykę teoretyczną, metody formalne, automatyczną weryfikację systemów informatycznych, logiki temporalne i epistemiczne oraz projektowanie i analizę algorytmów. W swoich badaniach zajmuje się między innymi opracowywaniem matematycznych modeli i algorytmów służących do sprawdzania poprawności systemów wieloagentowych i systemów czasu rzeczywistego, a także zagadnieniami związanymi z sieciami telekomunikacyjnymi i efektywnymi metodami obliczeniowymi.

Posiada bogate doświadczenie w międzynarodowej współpracy naukowej. W latach 2004–2006 pracowała jako badaczka w projektach finansowanych przez brytyjską Radę ds. Badań w Naukach Inżynieryjnych i Fizycznych (EPSRC), realizowanych w King's College London i University College London. Prowadziła również badania na Université d'Évry we Francji, gdzie w 2017 roku przebywała jako profesor wizytujący, współpracując z zagranicznymi zespołami naukowymi w obszarze weryfikacji systemów informatycznych.

Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych prezentowanych w międzynarodowych czasopismach i na renomowanych konferencjach. Pełniła funkcje recenzentki rozpraw doktorskich, projektów badawczych i publikacji naukowych, uczestniczyła w komitetach programowych międzynarodowych konferencji oraz przygotowywała ekspertyzy dla NCBiR.
Posiada doświadczenie w kierowaniu projektami naukowymi i edukacyjnymi. Kierowała projektem Narodowego Centrum Nauki OPUS 1 pt. „Opracowanie oraz implementacja metod weryfikacji modelowej dla systemów czasu rzeczywistego i wieloagentowych”. Obecnie kieruje projektem NCN OPUS 29 pt. „Nowe metody automatycznego sprawdzania poprawności otwartych wieloagentowych systemów czasu rzeczywistego”, realizowanym w latach 2026–2029.

Aktywnie angażuje się również w rozwój międzynarodowej współpracy akademickiej. W latach 2022–2024 koordynowała trzy edycje projektów edukacyjnych w ramach programu NAWA „Solidarni z Ukrainą”, wspierających ukraińskich studentów i naukowców. Współtworzyła także program wspólnych studiów magisterskich z fizyki we współpracy z Le Mans Université we Francji oraz inicjowała współpracę z uczelniami ukraińskimi w zakresie wspólnych programów kształcenia.

Jej kariera naukowa i doświadczenia związane z pracą akademicką za granicą były również przedmiotem zainteresowania mediów. Jej sylwetkę przedstawiono w reportażu „Sikorki i wielkie spięcia” opublikowanym w „Wysokich Obcasach” w listopadzie 2006 roku oraz w artykule „How the West Was Won”, opublikowanym w amerykańskim tygodniku „TIME” w marcu 2007 roku.

Data dodania: 27 października 2026